گفت وگو با مستندساز مشهدی، درباره نقش مستندسازی در ثبت اتفاقات اخیر | بی‌روایتی در وقایع مهم، تکمیل پازل دشمن است

به گزارش شهرآرانیوز؛ محمدمهدی خالقی، مستندساز مشهدی که تجربه ساخت اثر در برخی کشور‌های جنگ زده منطقه را در کارنامه دارد، از اینکه در شب‌های ناآرام و شلوغ شهر خودش نمی‌تواند دوربین به دست بگیرد و برای ثبت وقایع در وسط میدان حضور پیدا کند از مسئولان گله دارد. او که به عنوان یکی از مستندسازان بحران باسابقه در ایران شناخته می‌شود در گفت‌و‌گو با ما درباره چالش‌های پیش روی مستندسازان برای ساخت آثار آگاهی بخش در شرایط بحرانی می‌گوید.

شرایط حداقلی برای ساخت مستند فراهم نیست

خالقی با تأکید بر ضرورت رعایت حقوق مستندسازان می‌گوید: مسئولان باید مجوز کار مستندسازان در شرایط امروز را صادر کنند و علاوه بر حمایت از آن ها، امنیتشان را هم تأمین کنند، اما متأسفانه به دلیل غفلت نهاد‌های امنیتی، نظامی و رسانه‌ای در این زمینه، هیچ کدام از این موارد وجود ندارد. بنابراین، مستندسازان هم نمی‌توانند در این روز‌ها کار ویژه‌ای انجام دهند و بیشتر مشغول تولید آثار خبری و دم دستی و آیتم سازی هستند.

او ادامه می‌دهد: برای ساخت مستند حتی شرایط حداقلی هم فراهم نیست، در نتیجه بعد از پایان این جریان ها، همان طور که در سال ۱۴۰۱ اتفاق افتاد، هیچ اثر ماندگاری که عمق داشته باشد و تحلیل درستی از شرایط ارائه کند در دستمان نخواهیم داشت. خالقی با اشاره به سوژه‌های فراوانی که در دل اتفاقات اخیر وجود دارد، بیان می‌کند: یکی از وظایف مستندساز این است که بخشی از وقایع تاریخ را ثبت کند و برای آیندگان نگه دارد تا اگر یک نفر سی یا پنجاه سال دیگر خواست ببیند چه اتفاقاتی در دی ماه ۱۴۰۴ رخ داده است، با دیدن آن، واقعیت را متوجه شود و تجربه کسب کند.

این فیلم‌ساز که ناآرامی‌های اخیر را فاز دوم جنگ دوازده روزه می‌داند، یادآور می‌شود: من خیلی دوست داشتم می‌توانستم مقاومت قهرمانانه‌ای که مجموعه افراد نظامی و امنیتی و نیرو‌های مردمی در مقابل آشوبگران و تروریست‌ها داشتند، به گونه‌ای ثبت کنم. یعنی با آن‌ها همراه می‌شدم، ایدئولوژی، رفتار، اخلاق و شجاعتشان را به تصویر می‌کشیدم، اما متأسفانه نتوانستم مجوزی در این باره کسب کنم. باید گفت بی‌روایت در وقایع مهم تکمیل پازل دشمن است.

خالقی درباره آثاری که می‌توان از شرایط این روز‌ها ساخت نیز توضیح می‌دهد: ما می‌توانیم آثار قهرمان پرداز، تحلیلی، روایی و حتی مستند‌های عمومی که وضعیت و فضای موجود را به تصویر بکشد، بسازیم تا نسل آینده بدانند که بالاخره یک روزی چه سختی‌هایی بر ما تحمیل شد، به این دلیل که فقط می‌خواستیم استقلالمان را حفظ کنیم و زیر بلیت کسی نباشیم.

به گفته او کار کردن گزارش‌های خبری خوب، لازم و واجب است، ولی این گزارش‌ها در دل هیولای رسانه حذف می‌شود، درحالی که مستند باقی می‌ماند.

ساخت آثار برای شهدا

خالقی باور دارد بعد از آرام شدن اوضاع کشور هم می‌توان فعالیت‌های زیادی در حوزه ساخت مستند انجام داد، اما به نظر او آنچه الان ساخته می‌شود تأثیرگذارتر خواهد بود.

این فیلم ساز ادامه می‌دهد: در آینده می‌توانیم به سراغ ساخت آثار تحلیلی برویم، البته اگر آرشیوی در دسترس باشد. درباره شهدا هم می‌توان بعد از آرام شدن کشور آثار فاخر و خوبی تولید کرد. خود من بسیار علاقه مندم اگر شرایطش در آینده مهیا باشد در این باره کار کنم. او با تأکید بر اهمیت ثبت وقایع برای آیندگان بیان می‌کند: اتفاقات مهمی در این شب‌ها رخ داده است و یک عده با تفکراتی شبیه تروریست‌های تکفیری کشور را به آتش کشیدند که باید برای نسل آینده روایت شود.

خالقی در ادامه صحبت هایش با اشاره به مشکلات مستندسازی بحران در کشور می‌گوید: ما در مستندسازی جزو کشور‌های صاحب سبک منطقه هستیم. با این حال درباره مستندسازی بحران مشکل داریم. چون مسئولان مربوط اصلا درباره اهمیت این موضوع توجیه نیستند.

او با اشاره به فراهم بودن شرایط برای ساخت مستند‌های بحران در بسیاری از کشور‌ها اظهار می‌کند: مستندسازان ما باید در دو جبهه بجنگند هم با دشمنی که مقابلشان است، هم با مسئولانی که اجازه کار نمی‌دهند. البته آن‌ها برای حضور در میدان و قرار گرفتن مقابل دشمن مشکلی ندارند و تمام انرژی شان صرف کسب مجوز و انجام هماهنگی‌ها می‌شود.

این فیلم ساز با ابراز ناراحتی از شرایط موجود ادامه می‌دهد: ممکن است در این دنیا دستم به جایی نرسد، ولی به عنوان مستندسازی که عمرم را در این کار گذاشتم، جلوی برخی از مسئولانی که می‌توانستند شرایط کارم را مهیا کنند، اما ندانسته یا از عمد نکردند در آن دنیا خواهم گرفت. 

در ادامه حتما بخوانید گفتگو با علیرضا باغشنی، مستندساز مشهدی | ثبت وقایع؛ از آگاه سازی مردم تا سندی برای آیندگان

او با اشاره به اهمیت جهاد تبیین که بار‌ها رهبر معظم انقلاب هم بر آن تأکید کرده‌اند می‌گوید: مستند جزو اصلی‌ترین عناصر جهاد تبیین است. از همین رو مسئولان باید از مستندسازان حمایت کنند تا آن‌ها نیز با ساخت آثار عمیق در راستای آگاه سازی مردم قدم بردارند. خالقی یادآور می‌شود: درحالی که رسانه‌های بیگانه مشغول فعالیت هستند و روایت‌های خودشان را برای مردم ارائه می‌دهند، ما بی روایت مانده‌ایم. در جنگ دوازده روزه هم همین بلا سرمان آمد و نتوانتسیم اثر خوب و حرفه‌ای بسازیم. اثری قوی که کف میدان و همه جانبه ساخته شده باشد.

او ادامه داد: آثاری که امسال با محوریت جنگ دوازده روزه در جشنواره سینما حقیقت امسال دیدم، کار‌های پراکنده و کم اثری بودند. این فیلم‌ها بعد از جنگ ساخته شده بودند و میدانی نبودند. به نظرم درباره وقایع اخیر هم شاهد همین اتفاق خواهیم بود.

این مستندساز ادامه می‌دهد: من به عنوان فیلم سازی که جزو باسابقه‌ترین افراد در زمینه مستندسازی بحران کشور هستم باید در این ایام هرشب در میدان و کف خیابان می‌بودم تا اثرم را بسازم. برای این اتفاق هم مسئولان باید دنبال من می‌بودند نه اینکه من برای کار کردن به آن‌ها التماس کنم.